ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ

          Οι κοινωνικο-οικονομικές αλλαγές που συντελέστηκαν στο διάστημα 1970 - 1980 μετέβαλαν την Ελλάδα από χώρα αποστολής μεταναστών σε χώρα υποδοχής μεταναστών. Ο μεγάλος αριθμός παιδιών των απόδημων Ελλήνων που επέστρεψαν στην Ελλάδα, δηλαδή παλιννοστούντων, μαζί με σημαντικό αριθμό παιδιών αλλοδαπών από διαφορετικές χώρες, γέννησαν νέες εκπαιδευτικές αναγκαιότητες για την ελληνική Πολιτεία και την εκπαιδευτική κοινότητα ειδικότερα. Επομένως, η ομαλή ένταξη των παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα  πρόβαλε ως κεντρικό ζητούμενο.

          Ωστόσο, αυτό συνιστά μια μόνο έκφανση της δημοκρατικής ελληνικής εκπαίδευσης, καθώς η Διαπολιτισμική Εκπαίδευση «αγκαλιάζει» τόσο όλες τις ομάδες μαθητών που είναι ευπαθείς στον εκπαιδευτικό αποκλεισμό όσο και το γηγενή μαθητικό πληθυσμό. Συνακόλουθα, η Διαπολιτισμική Εκπαίδευση ως εκπαιδευτικός προσανατολισμός δεν έχει χαρακτήρα αφομοιωτικό αλλά συνιστά ένα «άνοιγμα» της εκπαιδευτικής διαδικασίας που οφείλει να διατρέχει όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες και τα γνωστικά αντικείμενα και βασίζεται στην αξιοποίηση των διαφορετικών εμπειριών και των ιδιαιτεροτήτων ως πηγής γνώσης και προσωπικής ανάπτυξης.

ΒΑΣΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

• Η γνώση, η αποδοχή και ο σεβασμός του διαφορετικού
• Η αλληλοκατανόηση και ο διάλογος μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών
• Η κατάργηση στερεοτύπων και προκαταλήψεων
• Η ισότιμη και δημιουργική συνύπαρξη σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία. 

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

          Αξίζει κανείς να παρακολουθήσει τους προβληματισμούς του διάσημου Αμερικάνου πολιτειολόγου Σάμουελ Χάντινγκτον, ο οποίος στο τελευταίο έργο του «Ποιοι είμαστε; Η αμερικανική ταυτότητα στην εποχή μας» ξεχωρίζει τρία – πολύ παραστατικά, «μαγειρικά» θα λέγαμε – μοντέλα αφομοίωσης των μεταναστών:

1. το «χωνευτήρι» (the melting pot): ο όρος αφορά τη δημιουργία ενός νέου πολιτισμού διαφορετικού από τις συνιστώσες του
2. τη «σαλατιέρα» (the salad bowl): περιγράφει την πολυπολιτισμικότητα και
3. τη «ντοματόσουπα» (the tomato soup): αφορά την ενσωμάτωση διαφορετικών πολιτισμών ως καρυκεύματα σε έναν κυρίαρχο πολιτισμό.

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

•           Η θεαματική αλλαγή που σημειώθηκε στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια με τη μετάβαση από την εθνική και γλωσσική ομοιογένεια στην “πολυχρωμία” και τον πολιτισμικό πλουραλισμό, συνετέλεσε στην ανάπτυξη της διαπολιτισμικής παιδαγωγικής προσέγγισης ως απάντηση στην πολυπολιτισμικότητα.
•            Τα μοντέλα εκπαίδευσης που εφαρμόστηκαν στις πολυπολιτισμικές κοινωνίες μέχρι την υιοθέτηση της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης, αποσκοπούσαν στη στείρα αφομοίωση των μαθητών διαφορετικής γλωσσικής και πολιτισμικής προέλευσης στο κυρίαρχο εκπαιδευτικό σύστημα και στην κοινωνία της χώρας υποδοχής. Έτσι, αγνοούνται προκλητικά οι προηγούμενες γνωστικές και μορφωτικές εμπειρίες που φέρουν μαζί τους τα παιδιά των μεταναστών, οι οποίες χαρακτηρίζονται από την επίσημη εκπαιδευτική πολιτική της κοινωνίας της χώρας υποδοχής ως “αποκλίνουσες” ή “ελλειμματικές”.
•           Η κατάσταση αυτή έρχεται να αλλάξει ριζικά με την ουσιαστική εφαρμογή των αρχών της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης, οι οποίες αναγνωρίζουν το πολιτισμικό και γλωσσικό κεφάλαιο των αλλοδαπών μαθητών, όχι ως κατώτερο από εκείνο της κυρίαρχης ομάδας, αλλά ως διαφορετικό και πρέπει να τύχει του ανάλογου σεβασμού. Η εφαρμογή των αρχών της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης προϋποθέτει τη ριζική αναδιάρθρωση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων και της διδακτικής μεθοδολογίας καθώς και την κατάλληλη πανεπιστημιακή εκπαίδευση και επιμόρφωση και των εκπαιδευτικών. Όμως, το σχολείο από μόνο του δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που αναφύονται από την παρουσία των παιδιών διαφορετικής γλωσσικής και πολιτισμικής προέλευσης. Θα πρέπει να υπάρξει η κατάλληλη συνεργασία με τους γονείς των μαθητών αυτών προκειμένου να επιτευχθεί η ομαλή ένταξή τους στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα και στην ελληνική κοινωνία γενικότερα.